درباره قطعه، کاربرد، باید‌ها و نباید‌ها

در خودروهای امروزی که مجهز به سیستم‌های تزریق الکترونیکی سوخت و مدیریت دقیق موتور هستند، سنسورهای مختلفی برای پایش وضعیت اجزای موتور استفاده می‌شود. یکی از این سنسورها، سنسور میل سوپاپ یا همان سنسور TDC (Top Dead Center) است که نقش بسیار مهمی در عملکرد صحیح موتور ایفا می‌کند. این قطعه کوچک و ظریف، وظیفه‌ای حیاتی در تعیین موقعیت دقیق میل سوپاپ و به‌تبع آن زمان‌بندی تزریق سوخت و جرقه‌زنی دارد.

وظیفه سنسور میل سوپاپ یا TDC

سنسور میل سوپاپ، موقعیت زاویه‌ای میل سوپاپ را اندازه‌گیری کرده و این اطلاعات را به واحد کنترل الکترونیکی موتور (ECU) ارسال می‌کند. ECU با استفاده از اطلاعات این سنسور و همچنین سنسور موقعیت میل‌لنگ، بهترین زمان برای تزریق سوخت و جرقه‌زنی شمع‌ها را محاسبه می‌کند. در واقع این سنسور به ECU کمک می‌کند تا تشخیص دهد کدام سیلندر در وضعیت تراکم قرار دارد و نیاز به جرقه‌زنی دارد.

به همین دلیل، خرابی یا اختلال در عملکرد این سنسور می‌تواند باعث بد کار کردن موتور، روشن نشدن خودرو و افزایش مصرف سوخت شود.

محل نصب سنسور TDC

این سنسور معمولا در نزدیکی سرسیلندر و دقیقا در جایی که بتواند چرخ‌دنده میل سوپاپ را بخواند نصب می‌شود. به همین دلیل به آن سنسور میل سوپاپ هم گفته می‌شود، چون دقیقا موقعیت چرخش میل سوپاپ را پایش می‌کند.

علائم خرابی سنسور میل سوپاپ

اگر این سنسور خراب شود یا به‌درستی کار نکند، معمولا علائم زیر ظاهر می‌شود:

• روشن نشدن موتور یا استارت خوردن بدون موفقیت
• بد کار کردن موتور در دورهای پایین
• ریپ زدن و لرزش هنگام حرکت
• روشن شدن چراغ چک موتور در پشت آمپر
• افت توان و شتاب موتور
• افزایش مصرف سوخت و انتشار آلایندگی بیشتر

دلایل خرابی سنسور میل سوپاپ

عوامل مختلفی می‌توانند به این سنسور آسیب بزنند، از جمله:

• نفوذ روغن یا گرد و خاک به محل سنسور
• ضربه خوردن یا آسیب فیزیکی به کابل یا سوکت سنسور
• فرسودگی به دلیل حرارت بالای موتور
• قطعی یا اتصال کوتاه در سیم‌کشی مرتبط

نکات مهم در نگهداری و تعویض

• در صورت مشاهده علائم خرابی، بهتر است ابتدا سیم‌کشی و سوکت سنسور بررسی شود، چون گاهی مشکل از اتصالات است نه خود سنسور.
• هنگام تعویض حتما از قطعه اصلی و باکیفیت استفاده کنید تا دقت و دوام لازم داشته باشد.
• نصب سنسور باید توسط فرد متخصص انجام شود تا موقعیت دقیق آن رعایت شود.

جمع‌بندی

سنسور میل سوپاپ یا TDC یکی از مهم‌ترین سنسورهای مدیریت موتور خودرو است که اطلاعات حیاتی برای زمان‌بندی صحیح سوخت و جرقه را به ECU می‌فرستد. خرابی این سنسور می‌تواند منجر به مشکلات جدی در روشن شدن و عملکرد موتور شود. بنابراین توجه به علائم خرابی، سرویس و در صورت نیاز تعویض به‌موقع آن، می‌تواند از هزینه‌های بالاتر و آسیب‌های جدی به موتور جلوگیری کند. بررسی این سنسور در سرویس‌های دوره‌ای خودرو، توصیه می‌شود.